حجتالاسلاموالمسلمین حاج شیخ محمد باریکبین در سخنرانی پیش از خطبههای نماز جمعه قزوین (سوم مرداد 1404) که به مناسبت 5 مرداد روز نماز جمعه در مسجدالنبی(ص) برگزار شد، اظهار کرد: بنا بر تعبیر روایات، روز جمعه سیدالایام است، همانطور که ماه مبارک رمضان سیدالشهور و آقای ماههاست، روز جمعه هم آقای روزهای هفته است، بنابراین یک روز خاص و عید مسلمین محسوب میشود، لذا برای این روز هم در سیره پیامبر اکرم (ص)، هم در روایات ما و در قرآن کریم احکام، اعمال و ویژگیهای خاصی بیان شده است.
وی ادامه داد: نماز جمعه یکی از نمازهای یومیه در روزهای هفته است و البته نماز منحصر به فردی است که احکام مخصوص به خود را داشته و فضیلت بسیار زیادی هم دارد.
سخنران پیش از خطبههای نماز جمعه قزوین عنوان کرد: برای نماز جمعه که ما با عنوان سنت پیامبر (ص) از آن یاد میکنیم و الحمدلله در نظام جمهوری اسلامی هم زمینه برگزاری آن فراهم شده است، کارکردهای مختلفی میتوان بیان کرد، نخستین و مهمترین کارکرد نماز جمعه عبادت و ذکر دستهجمعی خداست.
وی بیان کرد: روز جمعه روز استراحت و تعطیلی مردم است و مردم در این روز آرامش روحی بیشتری دارند، مردم در این روز با بدنی طاهر و پاک و لباسهای تمیز و شایستۀ روز عید، در مسجد و مصلای شهر دور هم جمع میشوند و بهصورت دستهجمعی به عبادت خدای متعال میپردازند.
فرزند نخستین امام جمعه قزوین خاطرنشان کرد: خدای متعال در آیه 9 سوره جمعه میفرماید «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ»، یعنی (اى كسانى كه ايمان آوردهايد چون براى نماز جمعه ندا درداده شد بهسوى ذكر خدا بشتابيد و داد و ستد را واگذاريد، اگر بدانيد اين براى شما بهتر است).
وی تأکید کرد: نماز جمعه یکی از مصادیق بارز ذکر و یاد خداست که برترین عبادت نیز همین یاد و ذکر خدای متعال است، بنابراین یک اثر موهبت نماز جمعه این است که ما بهصورت گروهی در پیشگاه خدای متعال ذکر گفته، رکوع و سجده کرده و اظهار ذلت بندگیمان را در پیشگاه خداوند به جا میآوریم.
این استاد حوزه علمیه تصریح کرد: کارکرد دیگر نماز جمعه آگاهیبخشی است، خطبههای نماز جمعه فرصتی است که امام جمعه در این فرصت مؤمنین را نسبت به آنچه که باید از آن آگاه باشند اعم از معارف دین و وظایفی که دارند آگاه کرده و آنان را موعظه کرده و دلها را آرام میکند.
وی یادآور شد: در روایت هم این معنا وجود دارد که یکی از آثار نماز جمعه آرامشی است که اهل نماز جمعه پس از نماز احساس میکنند، بنابراین یکی از کارکردهای نماز جمعه آرامشبخشی به جامعه اسلامی است، اگر نماز جمعه ما به خوبی برگزار شود، جامعه ما جامعهای برخوردار از آرامش خواهد بود.
حجتالاسلاموالمسلمین باریکبین اظهار کرد: یکی دیگر از کارکردهای نماز جمعه نشان دادن وحدت و قدرت مؤمنین در مقابل دشمنان اسلام و ایمان است، دشمنان نظام مقدس جمهوری اسلامی و دشمنان این انقلاب حتی اگر بیان نکنند (که البته گاهی بیان هم کردهاند) از نمازهای جمعه خیلی ناراحت و نگران هستند، زیرا نماز جمعه مانند سیلی است که همه اقدامات دشمنان را میشورد و میبرد و هر هفته هم این اتفاق ادامه خواهد داشت و تعطیلبردار نیست.
وی عنوان کرد: نماز جمعه یکی از برکات نظام مقدس جمهوری اسلامی و انقلاب اسلامی است، پیش از پیروزی انقلاب اسلامی ما در شهرهای مختلف نماز جمعه نداشتیم و فقط گاهی در برخی از شهرها یا روستاها عالمی پیدا میشد که نماز جمعه اقامه میکرد، اما آن جایگاهی که امروز نماز جمعه دارد، طبعا در آن زمان وجود نداشت، پس از پیروزی انقلاب اسلامی یکی از برکات همین بود که نماز جمعه در همه شهرهای ما برگزار شد.
سخنران پیش از خطبههای نماز جمعه قزوین بیان کرد: پس از پیروزی انقلاب اسلامی اولین نماز جمعه در پنجم مرداد سال 1358 به امامت مرحوم آیتالله طالقانی (رحمه الله علیه) در تهران، یعنی حدود 5 ماه پس از پیروزی انقلاب اسلامی و استقرار نظام جمهوری اسلامی برگزار شد، قزوین نیز اولین نماز جمعه خود را در تاریخ 12 تیر 1360 در مسجدالنبی (ص) برگزار کرد و کماکان نیز نماز جمعه قزوین در همین مکان شریف برگزار میشود.
وی خاطرنشان کرد: در ادامه به بیان این موضوع میپردازیم که چه ارکانی در کنار هم جمع میشوند تا یک نماز جمعه مطلوب شکل بگیرد، اولین رکن نماز جمعه، نماز و خطبهها هستند، هر چند گاهی این دو رکن اصلی تحتالشعاع قرار میگیرد و مقدمات و حواشی آنقدر طولانی میشوند که نماز بهسرعت خوانده میشود تا صرفا تکلیفی ادا شده باشد، در حالی که خود نماز جمعه و همچنین خطبهها یک رکن مهم برای این مراسم سیاسی عبادی است.
این استاد حوزه علمیه تأکید کرد: فقها هم فرمودهاند دو خطبه جزو نماز جمعه محسوب میشود و نمازگزاران باید در هنگام قرائت خطبهها، مستمع بوده و به آنچه خطیب نماز جمعه بیان میکند گوش فرا دهند تا کارکرد نماز جمعه محقق شود و نورانیتی که در نتیجه عبادت برای شخص عابد فراهم میشود، بهصورت کامل حاصل شود.
وی تصریح کرد: رکن دیگر نماز جمعه، امام جمعه است، ما الحمدلله پس از پیروزی انقلاب اسلامی، از ائمه جمعه خوبی برخوردار بودهایم، اولین خطیب نماز جمعه قزوین مرحوم آیتالله باریکبین بودند، جا دارد از مرحوم حاجآقا لشگری نیز یاد کنیم که در زمان آیتالله باریک ین، سالیان سال امام جمعه موقت قزوین بوده و در کوران حوادث حضور پیدا کرده و نماز جمعه را اقامه میکردند.
حجتالاسلاموالمسلمین باریکبین یادآور شد: پس از آیتالله باریکبین، مدت ۱۰ سال حضرت آیتالله عابدینی امامت جمعه قزوین را بر عهده داشتند و در این راستا زحمات فراوانی کشیدند، در این ایام نیز از نعمت سرور ارجمند حضرت آیتالله مظفری برخورداریم و خدای متعال را بابت این نعمت شاکریم، انشاءالله بتوانیم در کنار ایشان و پشتسر ایشان این مراسم و بقیه تکالیفی که بهعنوان یک مسلمان وظیفهشناس بر عهده ماست را انجام دهیم.
وی اظهار کرد: رکن سوم نماز جمعه، نمازگزاران هستند، در نماز جمعه اگر نمازگزار نباشد، با یک یا دو نفر امام جمعه نمیتواند نماز را منعقد کند، حتما باید حداقل پنج نفر در نماز جمعه حضور داشته باشند تا این نماز مشروعیت پیدا کند، بنابراین نقش جمعیت در نماز جمعه با نمازهای جماعت غیر از آن متفاوت است.
سخنران پیش از خطبههای نماز جمعه قزوین عنوان کرد: الحمدلله از ابتدای شکلگیری نماز جمعه در قزوین، نمازهای جمعه ما از جمعیت خوبی برخوردار بوده و مردم متدین قزوین به حضور در نماز جمعه اهمیت میدادند، در ایام قدیم شهرکهای اطراف نبودند یا اگر هم بودند نماز جمعه در آنها برگزار نمیشد، در آن ایام مردم از روستاها و مناطق اطراف به قزوین میآمدند و در نماز جمعه شرکت میکردند.
وی بیان کرد: امیدواریم با تدابیری که برگزارکنندگان نماز جمعه اتخاذ میکنند، بر کمیت و کیفیت نمازگزاران جمعه افزوده شود، الحمدلله جمعیت نمازگزاران ما منور و نورانی به حضور محاسنسفیدهاست، اما جای نوجوانان و جوانان در صفوف نماز جمعه ما تا حدودی خالی است، همه ما باید در این زمینه دست به دست هم دهیم، پدران، مادران، معلمان، مربیان، روحانیت معظم و هر کس که دستش میرسد تلاش کند ترکیب جمعیت و نمازگزاران نمازهای جمعه ما به لحاظ کیفیت و کمیت بهتر شود.
حجتالاسلاموالمسلمین باریکبین خاطرنشان کرد: رکن چهارم نماز جمعه، مصلای نماز جمعه است، نماز جمعه با این تشریفات باید در مکان مناسبی برگزار شود، در شهر ما الحمدلله مساجد قدیمی و بزرگ از قبیل مسجد جامع و مسجدالنبی (ص) وجود داشته و ما از آنها بهرهمندیم، مسجدالنبی (ص) به جهت موقعیت جغرافیایی و قرار گرفتن در مرکزیت شهر علیالخصوص آن زمان که هنوز توسعه شهر اتفاق نیفتاده بود و قرار گرفتن در جوار بازار، بهترین مکان برای برگزاری نماز جمعه است.
وی تأکید کرد: البته برگزاری نماز جمعه در این مکان محدودیت و نواقصی هم داشته و دارد، در این مسجد شاهد پراکندگی فضای جمعیتی و عدم متمرکز بودن جمعیت هستیم، فضای مسقف برای فصلهای گرم و سرد سال کم داریم، با توجه به تحول روش زندگی، نیاز به پارکینگ هم یکی از ضرورتها برای این مسجد است، راههای ورود و خروج این مسجد مناسب نیست، اینها چالشهایی است که در این مکان وجود دارد، اما هر چه در طول این سالها صحبت و بررسی شد عملا زمینه فراهم نشد و میسر نبود که نماز جمعه از این مکان به مکان دیگری منتقل شود.
این استاد حوزه علمیه تصریح کرد: این مسجد بهعنوان مکانی که عمر حدودا 273 ساله دارد و محل عبادت بندگان شایسته خدای متعال بوده است، بنابراین مکان مقدسی است که ما اگر بخواهیم نماز جمعه را از اینجا به فضای دیگری منتقل کنیم، چه بسا هیچ مکانی به طهارت و قداست اینجا را پیدا نخواهیم کرد، در این صورت این مکان هم متروک خواهد شد که قطعا خدای متعال هم به این امر راضی نخواهد بود.
وی یادآور شد: در عین حال در گذشته راههایی برای برطرف کردن چالشهای این مکان پیشبینی شده بود، حتی تا حد مطالعات ابتدایی هم رسید تا بتوانند این مکان را با تجربهای که در حرم حضرت رضا (ع) در زیرزمین درست کردهاند، همان شرکتی که آنجا این کار را انجام داد، در اینجا هم بتواند این کار را انجام دهد، حتی طراحیها را هم انجام دادند و پیشبینی حدود 30 هزار نفر نمازگزار را در آن طراحیها اندیشیده شد، اما به دلایلی میسر نشد.
حجتالاسلاموالمسلمین باریکبین اظهار کرد: امیدواریم روزی برسد این مسجد شرایطی پیدا کند که از همه جهت زمینه جهت برگزاری نماز جمعه مناسب و در شأن مردم شریف قزوین و فضای مناسب برای حضور نسل جوان فراهم شود و ما از مصلایی باشکوه برخوردار شویم.
